{"id":49900,"date":"2026-09-21T22:03:36","date_gmt":"2026-09-21T21:03:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/?post_type=gsma_theme_resources&#038;p=49900"},"modified":"2026-09-22T15:09:07","modified_gmt":"2026-09-22T14:09:07","slug":"obligaciones-de-hacer","status":"publish","type":"gsma_theme_resources","link":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/","title":{"rendered":"Obligaciones de hacer como forma de pago del espectro: Desaf\u00edos del enfoque actual y revisi\u00f3n de experiencias en Am\u00e9rica Latina"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Las obligaciones de hacer (OdH) han estado presentes desde las primeras asignaciones de licencias, inicialmente enfocadas en expansiones de cobertura del servicio m\u00f3vil. Su uso como alternativa al pago monetario es parte de la evoluci\u00f3n de los procesos de asignaci\u00f3n y renovaci\u00f3n del espectro.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Actualmente son consideradas como una herramienta fundamental para acortar las brechas de conectividad que afectan a la regi\u00f3n, por lo que los gobiernos de Am\u00e9rica Latina han decidido impulsar su utilizaci\u00f3n con el fin de acelerar el despliegue de nuevas tecnolog\u00edas, potenciar la adopci\u00f3n y favorecer la digitalizaci\u00f3n de los pa\u00edses.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La utilizaci\u00f3n de las OdH constituye un mecanismo eficaz para fortalecer la conectividad, orientando la acci\u00f3n hacia objetivos espec\u00edficos que potencien el bienestar socioecon\u00f3mico, en lugar de centrarse exclusivamente en fines recaudatorios.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En este contexto, el reporte identifica los desaf\u00edos generales que enfrenta el enfoque actual que prepondera en la regi\u00f3n, propone una l\u00ednea de trabajo potencial para afrontarlos y ofrece una hoja de ruta de cara al futuro para dise\u00f1ar, valorar e implementar adecuadamente las OdH de forma colaborativa con los stakeholders del sector.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Las obligaciones de hacer (OdH) han estado presentes desde las primeras asignaciones de licencias, inicialmente enfocadas en expansiones de cobertura del servicio m\u00f3vil. Su uso como alternativa al pago monetario es parte de la evoluci\u00f3n de los procesos de asignaci\u00f3n y renovaci\u00f3n del espectro. Actualmente son consideradas como una herramienta fundamental para acortar las brechas [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":67,"featured_media":0,"template":"","meta":{"image":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GSMA-Reporte-Obligaciones-ES-1.jpg","json":{"gsma_resources_type":"Multiple_Documents","gsma_resources_thumb":"[49904]","gsma_resources_file":"null","gsma_resources_multi":[{"version":"Reporte completo [Espa\u00f1ol]","offsite":"No","file":"[49916]","url":"","video":"","desc":"","image":"[49904]"},{"version":"Reporte completo [Ingl\u00e9s]","offsite":"Yes","file":"null","url":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GSMA-Reporte-obligaciones-ENG.pdf","video":"","desc":"","image":"[49901]"}],"gsma_resources_wgr":null,"gsma_resources_video":"","gsma_resources_image":"null","gsma_resources_url":"","gsma_resources_date":"","gsma_resources_button":""}},"tags":[13685],"resource_categories":[13569],"algolia_discover_type":[],"class_list":["post-49900","gsma_theme_resources","type-gsma_theme_resources","status-publish","hentry","tag-espectro-3","resource_categories-espectro"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.3 (Yoast SEO v27.9) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Obligaciones de hacer como forma de pago del espectro: Desaf\u00edos del enfoque actual y revisi\u00f3n de experiencias en Am\u00e9rica Latina | GSMA Am\u00e9rica Latina y el Caribe<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Este informe analiza el uso de las obligaciones de hacer (OdH) como forma de pago del espectro IMT en Am\u00e9rica Latina, sus principales desaf\u00edos de implementaci\u00f3n y las oportunidades para fortalecer su contribuci\u00f3n al cierre de la brecha de conectividad.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Obligaciones de hacer como forma de pago del espectro: Desaf\u00edos del enfoque actual y revisi\u00f3n de experiencias en Am\u00e9rica Latina\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Este informe analiza el uso de las obligaciones de hacer (OdH) como forma de pago del espectro IMT en Am\u00e9rica Latina, sus principales desaf\u00edos de implementaci\u00f3n y las oportunidades para fortalecer su contribuci\u00f3n al cierre de la brecha de conectividad.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"GSMA Am\u00e9rica Latina y el Caribe\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-22T14:09:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GSMA-Reporte-Obligaciones-ES-SOCIAL.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"628\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@gsma\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minuto\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Obligaciones de hacer como forma de pago del espectro: Desaf\u00edos del enfoque actual y revisi\u00f3n de experiencias en Am\u00e9rica Latina | GSMA Am\u00e9rica Latina y el Caribe","description":"Este informe analiza el uso de las obligaciones de hacer (OdH) como forma de pago del espectro IMT en Am\u00e9rica Latina, sus principales desaf\u00edos de implementaci\u00f3n y las oportunidades para fortalecer su contribuci\u00f3n al cierre de la brecha de conectividad.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Obligaciones de hacer como forma de pago del espectro: Desaf\u00edos del enfoque actual y revisi\u00f3n de experiencias en Am\u00e9rica Latina","og_description":"Este informe analiza el uso de las obligaciones de hacer (OdH) como forma de pago del espectro IMT en Am\u00e9rica Latina, sus principales desaf\u00edos de implementaci\u00f3n y las oportunidades para fortalecer su contribuci\u00f3n al cierre de la brecha de conectividad.","og_url":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/","og_site_name":"GSMA Am\u00e9rica Latina y el Caribe","article_modified_time":"2026-09-22T14:09:07+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":628,"url":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GSMA-Reporte-Obligaciones-ES-SOCIAL.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@gsma","twitter_misc":{"Tiempo de lectura":"1 minuto"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/","url":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/","name":"Obligaciones de hacer como forma de pago del espectro: Desaf\u00edos del enfoque actual y revisi\u00f3n de experiencias en Am\u00e9rica Latina | GSMA Am\u00e9rica Latina y el Caribe","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/#website"},"datePublished":"2026-09-21T21:03:36+00:00","dateModified":"2026-09-22T14:09:07+00:00","description":"Este informe analiza el uso de las obligaciones de hacer (OdH) como forma de pago del espectro IMT en Am\u00e9rica Latina, sus principales desaf\u00edos de implementaci\u00f3n y las oportunidades para fortalecer su contribuci\u00f3n al cierre de la brecha de conectividad.","inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/gsma_resources\/obligaciones-de-hacer\/"]}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/#website","url":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/","name":"GSMA Latin America and the Caribbean","description":"GSMA Am\u00e9rica Latina y el Caribe","publisher":{"@id":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/#organization","name":"GSMA","url":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/GSMA-Logo-Red-RGB_square.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/GSMA-Logo-Red-RGB_square.jpg","width":600,"height":600,"caption":"GSMA"},"image":{"@id":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/gsma"]}]}},"cats":[{"term_id":13556,"name":"#AgendaDigital","slug":"agendadigital","term_group":0,"term_taxonomy_id":13563,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":17,"filter":"raw"},{"term_id":13557,"name":"5G","slug":"5g","term_group":0,"term_taxonomy_id":13564,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":5,"filter":"raw"},{"term_id":13558,"name":"5G","slug":"5g-4","term_group":0,"term_taxonomy_id":13565,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13698,"name":"Acci\u00f3n Clim\u00e1tica","slug":"accion-climatica","term_group":0,"term_taxonomy_id":13705,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":13604,"name":"Argentina","slug":"argentina","term_group":0,"term_taxonomy_id":13611,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":4,"filter":"raw"},{"term_id":13762,"name":"Bolivia","slug":"bolivia","term_group":0,"term_taxonomy_id":13769,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13599,"name":"Brasil","slug":"brasil","term_group":0,"term_taxonomy_id":13606,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":5,"filter":"raw"},{"term_id":13553,"name":"Brasil | Tributaci\u00f3n","slug":"brasil-tributacion","term_group":0,"term_taxonomy_id":13560,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13620,"name":"Brazil","slug":"brazil","term_group":0,"term_taxonomy_id":13627,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":0,"filter":"raw"},{"term_id":13551,"name":"Brazil | Taxation","slug":"brazil-taxation","term_group":0,"term_taxonomy_id":13558,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13886,"name":"Caribbean","slug":"caribbean","term_group":0,"term_taxonomy_id":13893,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13570,"name":"Colombia","slug":"colombia","term_group":0,"term_taxonomy_id":13577,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":13583,"name":"Costa Rica","slug":"costa-rica","term_group":0,"term_taxonomy_id":13590,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":13554,"name":"Ecuador","slug":"ecuador","term_group":0,"term_taxonomy_id":13561,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":13555,"name":"Ecuador | Elecciones | Conectividad &amp; Econom\u00eda Digital","slug":"ecuador-elecciones-conectividad-economia-digital","term_group":0,"term_taxonomy_id":13562,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13569,"name":"Espectro","slug":"espectro","term_group":0,"term_taxonomy_id":13576,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":15,"filter":"raw"},{"term_id":13751,"name":"fair share","slug":"fair-share","term_group":0,"term_taxonomy_id":13758,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":13881,"name":"Guatemala","slug":"guatemala","term_group":0,"term_taxonomy_id":13888,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13761,"name":"Honduras","slug":"honduras","term_group":0,"term_taxonomy_id":13768,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13598,"name":"M\u00e9xico","slug":"mexico","term_group":0,"term_taxonomy_id":13605,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":13792,"name":"Mobile Economy","slug":"mobile-economy","term_group":0,"term_taxonomy_id":13799,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":13659,"name":"Panama","slug":"panama","term_group":0,"term_taxonomy_id":13666,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":0,"filter":"raw"},{"term_id":13660,"name":"Panam\u00e1","slug":"panama-2","term_group":0,"term_taxonomy_id":13667,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13644,"name":"Per\u00fa","slug":"peru","term_group":0,"term_taxonomy_id":13651,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":13364,"name":"Policy Position Paper","slug":"policy-position-paper","term_group":0,"term_taxonomy_id":13371,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":10378,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13365,"name":"Policy Position Paper","slug":"policy-position-paper-2","term_group":0,"term_taxonomy_id":13372,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":13584,"name":"Pol\u00edticas P\u00fablicas","slug":"politicas-publicas","term_group":0,"term_taxonomy_id":13591,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":7,"filter":"raw"},{"term_id":13182,"name":"Privacidad","slug":"privacidad","term_group":0,"term_taxonomy_id":13189,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":10244,"name":"Resources","slug":"resources-es","term_group":0,"term_taxonomy_id":10251,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":29,"filter":"raw"},{"term_id":10209,"name":"Resources (en)","slug":"resources-eng-es","term_group":0,"term_taxonomy_id":10216,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":29,"filter":"raw"},{"term_id":10378,"name":"Uncategorized","slug":"uncategorized-es","term_group":0,"term_taxonomy_id":10385,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":0,"filter":"raw"},{"term_id":10698,"name":"Vision Magazine","slug":"vision-magazine-es","term_group":0,"term_taxonomy_id":10705,"taxonomy":"resource_categories","description":"","parent":0,"count":13,"filter":"raw"}],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/gsma_theme_resources\/49900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/gsma_theme_resources"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/gsma_theme_resources"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/67"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/gsma_theme_resources\/49900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49928,"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/gsma_theme_resources\/49900\/revisions\/49928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49900"},{"taxonomy":"resource_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/resource_categories?post=49900"},{"taxonomy":"algolia_discover_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gsma.com\/about-us\/regions\/latin-america-and-the-caribbean\/es\/wp-json\/wp\/v2\/algolia_discover_type?post=49900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}